Galeria sztuki - Warsztaty fotograficzne

artgalleryinrome 15.04.2021

Skandalistka Alicja Żebrowska - teksty krytyczne

Alicja Żebrowska urodziła się 24 września 1956 roku w Zakopanem. To znana, współczesna artystka, słynąca m.in. z grafik, instalacji, wideo-instalacji, fotografii, filmów oraz rzeźb. Studiowała na Wydziale Sztuk Pięknych, na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (1978-1981). Następnie w latach 1990-1992 studiowała w Wyższej Szkole Sztuk Stosowanych w Wiedniu, na Wydziale Rzeźby. Dodatkowo w latach 1993- 1995 związana była z Galerią Zderzak, gdzie w 1994 roku zadebiutowała pracą pt.: Grzech Pierworodny – domniemany projekt rzeczywistości wirtualnej.

Teksty krytyczne, poświęcone wczesnej twórczości Alicji Żebrowskiej, są rozproszone i fragmentaryczne, a jej twórczość nie doczekała się całkowitego opracowania. Żebrowska uchodzi za skandalistkę, o czym wspomina m.in. Izabela Kowalczyk, w książce "Niebezpieczne związki sztuki z ciałem" oraz Paweł Leszkowicz w artykule umieszczonym na blogu artmix zatytułowanym "Grzechy Alicji Żebrowskiej". Teksty krytyczne, opisujące pierwszą dekadę twórczości artystki, charakteryzują się przypisywaniem autorce działań feministycznych, politycznych, związanychz określonymi ugrupowaniami czy założeniami, o czym również wspomina Kowalczyk w rozmowie z Żebrowską. Sama autorka nie zgadza się jednak całkowicie z odbiorem przekazu jej sztuki. Tym samym, neguje również określenie jej sztuki „niebezpieczną”. Wyjaśnia że sztuka nie może być zagrożeniem dla autora, który wie co robi i chce dokonać swoich eksperymentów. Odpowiada słowami: "Niebezpieczne jest coś, czego nie chcemy dopuścić do siebie, czego nie chcemy przyjąć". Artystka przyznajerównież, że negatywny odbiór Grzechu pierworodnego bardzo ją zaskoczył.Żebrowska wypowiada się, iż praca została odebrana wyłącznie jako aspekt kobiecości, seksualności oraz roli kobiety w społeczeństwie, podczas gdy zależało jej na szerszej interpretacji - mówi o: "(…) działaniach, które są świeże, czyste – stąd pomysł z użyciem nagiego ciała".

O kontekście feministycznym wspomniał również Paweł Leszkowicz, w tekście "Grzechy Alicji Żebrowskiej", pochodzącym z czasopisma artmix. Autor tekstu daje do zrozumienia, jak ważną rolę na polskiej scenie artystycznej i społeczno-politycznej, odgrywa do dzisiaj instalacja wideo Grzech Pierworodny, zaprezentowana w krakowskiej Galerii Zderzak w1994 roku. Leszkowicz określa tę pracę jako wypowiedź o charakterze feministycznym i politycznym, bowiem jej pierwszy pokaz odbył się rok powprowadzeniu ustawy antyaborcyjnej. Autor artykułu zaznacza jednak, iż Grzech Pierworodny nie zalicza się do sztuki reagującej na bieżące wydarzenia społeczne, mimo iż pomiędzy ustawą a pracą, występuje zbieżność tematów i przekazu. Według Leszkowicza, artystka starała się ukazać wizualizację wypieranej i kryminalizowanej cielesnej. Odkrywa jednak drugie dno realizacji, przywołując aspekt religijny, nawiązujący do samego tytułu i odnoszący się do Księgi Rodzaju - zerwania przez Ewę jabłka z zakazanego drzewa i powstanie grzechu. P. Leszkowicz zakłada, że głównym przekazem pracy jest przesłanie mówiące przede wszystkim o grzechu seksualności. Teksty krytyczne, opisujące twórczość Alicji Żebrowskiej, pokazują jak wiele odmiennych interpretacji może występowaćw stosunku do jednego dzieła.